NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ BẢO HIỂM XÃ HỘI TỰ NGUYỆN CẦN PHẢI BIẾT NĂM 2026

BHXH tự nguyện là gì? Mức đóng, quyền lợi và quy định mới nhất năm 2026

1. BHXH tự nguyện là gì?

Bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện là loại hình bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, trong đó người tham gia được tự nguyện đăng ký, lựa chọn mức đóng và phương thức đóng phù hợp với thu nhập của mình.

Đây là chính sách an sinh nhằm tạo điều kiện cho những người không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc vẫn có cơ hội được hưởng chế độ hưu trí và các quyền lợi khác theo quy định.

2. Các chế độ của BHXH tự nguyện

Theo quy định hiện hành, người tham gia BHXH tự nguyện được hưởng các chế độ sau:

• Trợ cấp thai sản
• Chế độ hưu trí (lương hưu hằng tháng)
• Chế độ tử tuất (trợ cấp khi người tham gia qua đời)

3. Đối tượng tham gia BHXH tự nguyện

Người tham gia BHXH tự nguyện bao gồm:

• Công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên, không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và không đang hưởng lương hưu hoặc trợ cấp BHXH hằng tháng;
• Người lao động đang tạm hoãn hợp đồng lao động hoặc hợp đồng làm việc, trừ trường hợp có thỏa thuận tiếp tục đóng BHXH bắt buộc;
• Cán bộ, công chức, viên chức trong thời gian tạm hoãn công tác.

4. Hồ sơ đăng ký tham gia

Hồ sơ đăng ký tham gia BHXH tự nguyện tương đối đơn giản, gồm: Tờ khai đăng ký tham gia BHXH tự nguyện theo mẫu quy định.

5. Thu nhập làm căn cứ và mức đóng BHXH tự nguyện

• Thu nhập làm căn cứ đóng:
  • Mức thấp nhất: bằng chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn (năm 2026 là 1.500.000 đồng/tháng)
  • Mức cao nhất: bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng
• Tỷ lệ đóng:
  • Người tham gia đóng 22% mức thu nhập đã lựa chọn vào quỹ hưu trí và tử tuất

Người tham gia có thể chủ động lựa chọn mức thu nhập làm căn cứ đóng phù hợp với khả năng tài chính của mình.

6. Chính sách hỗ trợ của Nhà nước

Nhằm khuyến khích người dân tham gia, Nhà nước có chính sách hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện như sau:

• 50% mức đóng đối với người thuộc hộ nghèo hoặc sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn;
• 40% đối với hộ cận nghèo;
• 30% đối với người dân tộc thiểu số;
• 20% đối với các đối tượng còn lại.

Thời gian hỗ trợ tối đa là 10 năm (120 tháng). Ngoài ra, các địa phương có thể hỗ trợ thêm tùy điều kiện ngân sách

7. Phương thức và thời hạn đóng

Người tham gia có thể lựa chọn linh hoạt các phương thức đóng:

• Đóng hằng tháng;
• Đóng 03 tháng, 06 tháng hoặc 12 tháng một lần;
• Đóng một lần cho nhiều năm về sau;
• Đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu.

Thời hạn đóng tương ứng với từng phương thức, ví dụ:

• Đóng tháng: thực hiện trong tháng;
• Đóng 3 tháng: trong 3 tháng;
• Đóng 6 tháng: trong 4 tháng đầu;
• Đóng 12 tháng: trong 7 tháng đầu.

8. Quyền lợi khi tham gia BHXH tự nguyện

8.1. Trợ cấp thai sản: Người tham gia được hưởng trợ cấp 2.000.000 đồng cho mỗi con sinh ra hoặc mỗi thai từ 22 tuần tuổi trở lên bị mất.

8.2. Lương hưu hằng tháng: Mức hưởng được tính dựa trên thời gian đóng và mức thu nhập bình quân:

• Lao động nữ:
  • 45% mức bình quân thu nhập tương ứng 15 năm đóng
  • Sau đó mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75%
• Lao động nam:
  • 45% tương ứng 20 năm đóng
  • Sau đó mỗi năm tăng thêm 2%, tối đa 75%

8.3. BHXH một lần

Người tham gia được hưởng BHXH một lần trong các trường hợp như:

• Không đủ điều kiện hưởng lương hưu và không tiếp tục tham gia;
• Ra nước ngoài định cư;
• Mắc bệnh nguy hiểm hoặc suy giảm khả năng lao động nặng;

Mức hưởng được tính theo số năm đã đóng và mức thu nhập đóng BHXH.

8.4. Trợ cấp mai táng: Mức trợ cấp: 10 lần mức lương cơ sở tại thời điểm người tham gia qua đời.

8.5. Trợ cấp tuất: Thân nhân được nhận trợ cấp một lần, mức hưởng căn cứ vào thời gian đóng BHXH của người tham gia hoặc thời gian hưởng lương hưu.

9. Ý nghĩa của BHXH tự nguyện

BHXH tự nguyện là giải pháp quan trọng giúp người lao động tự do, người không có quan hệ lao động ổn định được đảm bảo an sinh xã hội, cụ thể:

• Có nguồn thu nhập ổn định khi hết tuổi lao động;
• Được bảo vệ tài chính trước các rủi ro;
• Giảm gánh nặng cho gia đình và xã hội trong dài hạn.